Historia greckich mędrców

Daskon wg -tradycji Syrakuzańczyk, który założył Kamarinę, kolonię syrakuzańską (pół. VIIw. p.n.e.).
Datames dowódca wojsk króla perskiego Artakserksesa Mnemona; za zbuntowanie się przeciw niemu został zabity w r. 362 p.n.e.
Datis Med z pochodzenia, dowódca wojsk Dariusza I, pokonany wraz z Artafemesem przez Ateńczyków pod Maratonem w r. 490 p.n.e.
Daulis dziś Daulia; miasto w Fokidzie leżące przy drodze z Orchomenos do Delf, na wysokiej skale, silnie ufortyfikowane, znane z mitu o Tereusie, Prokne i Filomeli.
Dauni mieszkańcy północnej części Apulii, zw. Daunia, przez poetów identyfikowani z Ru-tulami.
Daunia starożytna nazwa nadawana przez Greków Apulii i w tym samym znaczeniu używana przez poetów rzymskich.
Daunus mit. legendarny król Apulii. Tak nazywał się również (wg Wergiliusza) ojciec króla Rutulów, Turnusa.

Decii
de mortois nil nisi bene (lub de nwrtuis aut bene aut nihtt) łac. o zmarłych należy mówić tylko życzliwie. Powiedzenie to przypisywano Chitonowi, zaliczanemu do Siedmiu mędrców greckich.

Kambyzesa, zreorganizował swą wielką monarchię, podbił Indie, zawładnął Tracją i Macedonią. Wyprawa na Scytów w r. 512, przedsięwzięta znad dolnego Dunaju, zawiodła wprawdzie D. w głąb Ukrainy, ale nie doprowadziła do podbicia tego ludu. W r. 494 stłumił powstanie miast jońsidch wspierane przez Ateny i Eretrię, a w r. 492 zamierzał podbić Grecję, wysyłając do Europy swego krewnego Mardoniusza ze znaczną armią, która uległa rozbiciu wskutek burzy u skalistego przylądka Atos. D. wysłał posłów do wszystkich miast greckich z żądaniem, aby na znak uległości przysłały mu ziemię i wodę. Ateny i Sparta odrzuciły to żądanie i zamordowały posłów, inne miasta poddały się woli króla perskiego. Druga wyprawa wysłana przez D. na Grecję zakończyła się zwycięstwem Ateńczyków pod Maratonem w r. 490 p.n.e. 2. D. II Notos, syn Artakserksesa Długorękiego i jego faworyty, po zamordowaniu swoich braci zajął tron w r. 424 p.n.e. Dowódcy jego odnieśli szereg zwycięstw nad okolicznymi krajami. Poślubił Parysatis, z którą miał synów: Artakserksesa Mnemona i Cyrusa Młodszego. 3. D. III Kodoman, ostatni król Persji (336 – 330 r. p.n.e.), został pokonany przez Aleksandra W. w bitwach pod Issos (w Syrii pn.) w r. 333 oraz pod Gau-gamelą w r. 331. Został zamordowany przez swego satrapę Bessosa.

Dardania górzysta kraina położona nad górnym biegiem rzeki Margus, między Mezją i Macedonią, obfitująca w pastwiska i kopalnie. Po podbiciu przez Rzymian utworzyła wraz z Mezją prowincję nazwaną Dacia Mediterranea, podlegającą prefektowi Illirii.
Dardanos1 1. mit. syn Zeusa i Elektry z Arkadii, protoplasta Trojan, a przez to i Rzymian;
przywędrował z Arkadii do Frygii, gdzie w Troa-dzie założył miasto Dardania. 2. wyzwoleniec i doradca Gajusza Fumiusa, przyjaciela Cy-cerona.
Dardanos2 miasto nad Hellespontem na pd. od Abydos; tu Ateńczycy odnieśli zwycięstwo nad Spartanami w czasie wojny peloponeskiej, a Rzymianie zawarli pokój w czasie pierwszej wojny z Mitrydatesem.
darejek (gr. darejkós) złota moneta perska wybita po raz pierwszy za Dariusza I.
Dares 1. mit. jeden z towarzyszów Eneasza. 2. D. Phryglus, kapłan trojański znany z Iliady, rzekomy autor dzieła o upadku Troi, które w rzeczywistości było zapewne greckim ćwiczeniem retorycznym z I w. p.n.e. Zachowane w przekładzie łacińskim z V w. n.e. pt. De ex-cidio Troiae. Zawiera szereg “poprawek” do Homera. W średniowieczu cieszyło się powodzeniem i było głównym źródłem literatury średniowiecznej na temat upadku Troi.

cynicy (gr. kynikój) szkoła filozoficzna założona przez Antystenesa i prowadzona dalej przez jego ucznia, Diogenesa z Synopy. Antystenes głosił, że prawdziwą niezależność od losu może dać jedynie cnota, polegająca na życiu zgodnym z naturą. Jedynym dobrem jest cnota, a więc obojętne są wolność i niewola, bogactwo i ubóstwo, obojętna jest też wiedza. Filozofia cy-nicka była próbą ucieczki od smutnej rzeczywistości ówczesnej (IV w. p.n.e.) i protestem przeciw ówczesnym stosunkom społecznym.
Cynna zob. Cornelii; Helvii.

Danaowie (gr. Danaój, łac. Danat) mieszkańcy Argos, wywodzący się od jego założyciela, Danaosa; nazwa ta oznaczała szczególnie Greków walczących pod Troją. U poetów rzymskich obejmuje wszystkich Greków, podobnie jak nazwa Argni.
Danaster dziś Dniestr; pierwotnie Tyras, rzeka wypływająca z Karpat; przepływała Sarmację i Dację i wpadała do Morza Czarnego w pobliżu miasta Tyras.
Dardani starożytny szczep illiryjski, zamieszkujący tereny na północ od Macedonii (dzisiejsza Serbia); od początku IBfw. p.n.e. stworzyli silne królestwo, podbite przez Rzymian w I w. p.n.e.

cymbalum łac. (gr. kymbalon) starożytny instrument muzyczny perkusyjny, pochodzenia wschodniego, składający się z dwu jednakowych metalowych półkul wydrążonych dla akustyki i opatrzonych dokoła szerszym lub węższym płaskim brzegiem. Wydobywano dźwięk uderzając półkulami jedną o drugą. Każda z półkul zakończona była pierścieniem służącym do trzymania instrumentu. C. używany był w ceremoniach religijnych ku czci Dionizosa i Kybeli oraz przy tańcu. Kilka par c. znajduje się w Metropolitan Museum w New Yorku oraz w paryskim Luwrze. Przedstawienia ich spotyka się często na sarkofagach rzymskich, na freskach i mozaikach, w scenach bakchicznych. Błędne jest identyfikowanie c. z cymbałami, które są instrumentem strunowym.
Cymbrowie (Cimbri) plemię germańskie zamieszkujące północną część Germanii, tzw. Chersonez Cymbryjski (Jutlandię); zrujnowani przez wylewy morza udali się wraz z Teuto-nami i Ambronami na południe, szukając dogodnych terenów. Od r. 113 p.n.e., kiedy rozbili armię rzymską pod Noreją, zadali Rzymianom szereg klęsk. Wreszcie pokonał ich Mariusz pod Wercelle w r. 101 p.n.e.